تبلیغات
زبان شناس آینده - وجه اشتقاق واژه ی «زرانی» در زبان کُردی
 
زبان شناس آینده
Scientia Potentia Est
درباره وبلاگ


وبلاگی علمی در باب موضوعات زبانشناختی

A scientific blog concerning linguistic subjects

مدیر وبلاگ : خاموش نوربخش
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

اتیمولوژی واژه ی زرانی، زانو در زبان کردی، زبان مادی، زبان خوری

در زبان کردی دو واژه ی اصلی برای «زانو» وجود دارد: «ژه نوو» و «زرانی». در این میان واژه ی نخست، یعنی «ژه نو»، گستره ی استعمال بیشتری داشته و در تمامی گویش های کردی شمالی و مرکزی استفاده می شود (واریانت های آن عبارتند از «ژنوو»، «ئه ژنوو» و «ژوونی»). واژه ی کُردی «ژه نوو» (با تلفظ «ژَنو») به لحاظ اتیمولوژیک با «زانو» در فارسی قرابت داشته و هر دو با genou در فرانسوی (با تلفظ «ژونو»)، Knie در آلمانی (با تلفظ «کنی») و knee در انگلیسی (که طبق قاعده ی زبان انگلیسی k پیش از n تلفظ نمی شود) نیز هم ریشه می باشند.

امّا در کردی جنوبی و برخی زیرگویش های انتقالی میان کردی جنوبی و کردی مرکزی (مانند کردی اردلانی) شاهد واژه ای معادل دیگری برای زانو هستیم: «زرانی». علی رغم شباهت ظاهری «زرانی» به «زانو»، این دو واژه هیچ گونه ارتباط زبان شناختی با یکدیگر نداشته و چنان که شرح آن ذیلاً خواهد رفت از دو ریشه ی مجزا مشتق شده اند.

واژه ی «زرانی» از دو بخش «زـ» و «ـرانی» تشکیل شده و صورت ایرانی باستان آن را می توان به شکل «اوزرانیه*» (uz-rān-ya) بازسازی نمود. بخش اوّل این ساختار، یعنی «اوز»، از پیشوندهای اصیل ایرانی باستان است که در کردی به صورت «ز» یا «زیـ» حفظ شده و تقریباً پرکابرد می باشد. این پیشوند عمدتاً به معنی «بیرون»، «حاشیه»، «بالعکس» و غیره، می باشد. بخش دوم «زرانی»، یعنی «ـرانی»، همان واژه ی «ران» می باشد به معنی بخشی فوقانی پا. صورت باستانی «اوزرانیه» تحت اللفظاً به معنی «حاشیه ی ران» می باشد و از این منظر معنای «زانو» را پذیرفته است.

تا آن جا که نگارنده ی مطلب تحقیق کرده است واژه ی «زرانی» (مشتق از صورت باستانی «اوزرانیه*») به جز کردی تنها در زبان خوری (یکی دیگر از زبان های ایرانی شمال غربی که در ناحیه ی خور و بیابانک گویش می شود) وجود دارد. در زبان خوری برای زانو واژه ی «زرون» را به کار می برند که هم ریشه با «زرانی» کردی بوده و مشتق از «اوزرانیه» باستانی می باشد. به زعم نگارنده «زرانی» کردی و «زرون» خوری حکایت گر صورت اصیل مادی برای مفهوم «زانو» می باشند (به شکل بازسازی شده ی «اوزرانیه») که در میان زبان های ایرانی شمال غربی تنها در کردی و خوری به جای مانده است.





نوع مطلب : اتیمولوژی (ریشه شناسی)، زبان شناسی، زبان های ایرانی، گویش شناسی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
چهارشنبه 30 مرداد 1392
خاموش نوربخش
دوشنبه 17 اردیبهشت 1397 07:58 ق.ظ
زانو در لهجه اردلانی سنندج اژنو میباشد نه زران
جمعه 17 آذر 1396 10:24 ب.ظ
Thanks for the marvelous posting! I actually enjoyed reading it, you will be a great author.
I will remember to bookmark your blog and will come back down the road.
I want to encourage that you continue your great job, have a nice day!
دوشنبه 9 مرداد 1396 10:09 ب.ظ
Hello everyone, it's my first pay a visit at this
website, and post is actually fruitful in favor of me, keep
up posting these types of content.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 09:51 ق.ظ
What's up to all, how is all, I think every one is getting more from this web site, and your views are
nice designed for new viewers.
چهارشنبه 30 فروردین 1396 05:49 ب.ظ
Every weekend i used to pay a quick visit this web page,
because i wish for enjoyment, since this this site conations in fact fastidious funny
stuff too.
چهارشنبه 23 فروردین 1396 04:02 ب.ظ
Very nice post. I just stumbled upon your weblog and wanted to mention that I have truly enjoyed browsing your weblog posts.
In any case I'll be subscribing on your feed and I hope you write again soon!
یکشنبه 20 فروردین 1396 04:56 ق.ظ
Hi there! Do you know if they make any plugins to safeguard against
hackers? I'm kinda paranoid about losing everything I've worked
hard on. Any tips?
سه شنبه 15 فروردین 1396 08:15 ق.ظ
I just could not depart your website before suggesting that
I really enjoyed the usual info a person provide to your guests?

Is gonna be again incessantly to check up on new posts
دوشنبه 25 خرداد 1394 12:50 ق.ظ
با سلام .در گیلکی(مازندرانی) شرقی،واژه ی زوندی و ساخ برای زانوی فارسی رایج است.
جمعه 9 خرداد 1393 05:08 ب.ظ
با سلام
منطقه ای به نام زران در سلسله ارتفاعات زاگراس تقریبا پشت ارتفاعات بیستون واقع است . از این رو اصالت اینجانب به آن منطقه باز می گردد و حکایت دیرینه ای از سالخوردگان منطقه شنیده ام به این شکل است که گوسفندانی که در این منطقه چرا می کردند دندانشان طلا می شده در این قصه اشاره به روغن با کیفیت کرمانشاهی هست واز این رو آن منطقه زران به معنای طلایی نامیده شده است .
شنبه 24 اسفند 1392 06:30 ق.ظ
با عرض سلام و خسته نباشید، در کردی برای واژه زانو علاوه بر موارد فوق ما واژه چوک (chok)را هم استفاده میکنیم.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر