تبلیغات
زبان شناس آینده - واژه ی «مال» در زبان کردی
 
زبان شناس آینده
Scientia Potentia Est
درباره وبلاگ


وبلاگی علمی در باب موضوعات زبانشناختی

A scientific blog concerning linguistic subjects

مدیر وبلاگ : خاموش نوربخش
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

واژه ی مال در کُردی، خانه، وام واژگان عربی، وجوه تمایز کُردی، اتیمولوژی

واژه ی «مال»، به معنی «خانه»، از مشخص ترین واژگان کردی به شمار می رود و می توان آن را یکی از وجوه ممیزه و معیارهای شناخت گویش های کردی محسوب نمود. از مناطق لک نشین الشتر در لرستان ایران گرفته تا جزیره های زبانی کردی در آنکارای ترکیه در دل آناتولی و از مناطق ایزدی نشین ارمنستان و گرجستان گرفته تا سلیمانیه و اربیل در کردستان عراق، تمامی گویش وران زبان کردی یا واژه ی «مال» را در مفهوم خانه به کار می برند و یا با این واژه آشنا هستند.

تنها در مناطق مکریان و در برخی از زیرگویش های کردی کورمانجی (کردی شمالی) است که به جای «مال» بیشتر از واژه ای دیگر استفاده می شود: «خانوو» یا «خنیک». دیگر گویش های پیوستار کردی بلااستثناء واژه ی «مال» را در معنای خانه به کار می برند. «مال» لغتی است دخیل از زبان عربی و معنی اصلی آن «مایملک و دارایی» است. مال پس از ورود به گنجینه ی لغات کردی به مرور زمان دستخوش تغییر معنایی شده و نهایتاً به صورتی فراگیر در معنای «خانه» تثبیت شده است. گستردگی و فراگیری استعمال مال در گویش های کردی به حدّی است که برای مثال لرها یکی از راه های تشخیص گویش لکی را در استفاده ی لک ها از واژه ی «مال» می دانند. همچنین در تمامی گویش های دیگر کردی، اعم از جنوبی، مرکزی و شمالی، علی رغم همه ی تفاوت های بعضاً عمیق گویشی شاهد استفاده ی مشترک آن ها از واژه ی «مال» در معنای «خانه» می باشیم.

در این بین دو واژه ی دیگر فوق الذکر، یعنی خانوو و خنیک، هم که در معنای خانه به صورت زیرگویشی به کار می روند؛ احتمالاً واژه ی «خانوو» صورتی استقراضی از فارسی میانه «خانَگ» باشد و تنها بتوان «خنیک» (xiník) را اصالتاً کردی دانست. دیگر واژه ی اصیل کردی در معنای خانه کلمه ی «هوز» (hoz) می باشد. البته این واژه در حال حاضر بیشتر در معنای «ایل»، «قبیله» به کار رفته و بعضاً در برخی زیرگویش ها، مانند کردی گروسی (متعلق به گویش کردی جنوبی)، به معنی «روستا» هم به کار رفته است. کاربرد معنایی «هوز» در فحوای «خانه» را می توان در کردی جنوبی بهتر مشاهده نمود: «هووز برام چوار نه فه رن» (خانواده ی برادرم چهار نفرند). همانگونه که مشخص است در این جا «هوز» (با تلفظ کردی جنوبی huz) در معنی «خانواده» به کار رفته و معادلی است برای کردی مرکزی «مال»: «مال برام چوار که سن» (خانواده ی برادرم چهار نفرند). تسری معنای اصلی «خانه» به «خانواده» در زبان کردی روی داده و می توان با اندکی اغماض آن را با واژه ی انگلیسی household مقایسه نمود.

به هر تقدیر در شرایطی که واژگان اصیل کردی «هوز» و «خنیک» برای معنای خانه، دچار قلب معنی یا عدم عمومیت شده اند، وام واژه ی عربی «مال» به خوبی جای خود را تقریباً در تمامی گویش های کردی باز کرده و حتی به یکی از وجوه ممیزه ی زبان کردی بدل گردیده است.





نوع مطلب : زبان شناسی، زبان های ایرانی، گویش شناسی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
چهارشنبه 30 مرداد 1392
خاموش نوربخش
دوشنبه 17 اردیبهشت 1397 08:04 ق.ظ
مال در زبان سومری و هستی هم وجود داره پس واژه مال عربی نیست
شنبه 14 مرداد 1396 09:31 ق.ظ
It's appropriate time to make a few plans
for the future and it is time to be happy. I've learn this
post and if I could I wish to counsel you few interesting issues or suggestions.
Perhaps you could write subsequent articles regarding
this article. I desire to read more issues about it!
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 06:47 ق.ظ
Hi friends, how is all, and what you want to say
on the topic of this piece of writing, in my view its genuinely remarkable
in support of me.
جمعه 9 مهر 1395 01:11 ب.ظ
مال واژه ی عربی نیست
در بختیاری هم میگویند بیو مال (تشریف بیارید منزل) و هنگام کوچ میگویند مال وه ره (خانواده یا ایل در راه) و مالیدن را برای صاف و تمیز و براق کردن بکار میبرند و به ورز دادن میگویند مالشت.
یکی از اشکالهای اساسی زبان ایرانی فرهنگ لغت معین و و دهخدا و... که بیشتر واژه های ایرانی را به نام عرب ثبت کرده.
چهارشنبه 26 شهریور 1393 12:24 ق.ظ
البته درباره واژه حوز یا هوز باید بیشتر دقت کرد.این واژه در عربی به معنی خانواده نیز هست و واژه حوزه از آن به دست آمده است.
خاموش نوربخشسلام امین عزیز.

واژه ی «هوز» هرگز با «حـ» همراه نبوده و نتیجتاً نمی تواند مشتق از ریشه ی حوز یا واژه ی حوزه در عربی باشد.
سه شنبه 23 اردیبهشت 1393 11:58 ق.ظ
دوست عزیز
"مال" یا "ماڵ" در زبان کوردی مشتق از فعل ماشتن یا مالشتن بە معنی جارو کردن، مرتب کردن و همچنین صاف کردن و صیقل دادن است. ماشتن ، ماشت ، مال. از همین ریشە، کلمات ماڵە یا ماڵنج (ابزار صاف کردن دیوار)، ماڵوو (وسیلە صاف کردن زمین) و کلماتی دیگر مانند بنەماڵە(خانوادە)، ماڵبات(خانوادە، قبیلە)، مەڵبەند(سرزمین) و بسیاری دیگر مشتق شدە اند. خلاصە ماڵ در زبان کوردی نە بە معنای ثروت و دارایی بلکە بە معنی جای صاف و مرتب و جارو شدە جهت زندگی می باشد.
شنبه 24 اسفند 1392 07:28 ق.ظ
کلماتی که گفته شد همگی در کردی گفته می شود و در فرهنگ لغت هه نبانه بورینه هست.
شنبه 24 اسفند 1392 07:25 ق.ظ
با سلام. نظرتون در مورد کلمات "که یه" و "کیه" و همچنین" ده ر کوو دو" یا "ده کو دو" و یا" هه وش" که همگی به معنای خانه به کار می رود، چیست؟
جمعه 8 شهریور 1392 10:52 ق.ظ
با سلام

شما دعوت به بازدید از وبسایت الله مزار هستید

www.ellahmezar.ir

با سپاس



خاموش نوربخش :با سلام؛ ممنون از شما. با کمال میل.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر