تبلیغات
زبان شناس آینده - ریشه ی واژه ای تالشی: پارزون (صافی)
 
زبان شناس آینده
Scientia Potentia Est
درباره وبلاگ


وبلاگی علمی در باب موضوعات زبانشناختی

A scientific blog concerning linguistic subjects

مدیر وبلاگ : خاموش نوربخش
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

ریشه ی واژگان تالشی، صافی در زبان تالشی، پارزن، پارزون، گارنیک آساطوریان، اتیمولوژی ایرانی، کردی، کورمانجی، وام واژه های ایرانی در زبان ارمنی، ارتباط ارمنی و زبان های ایرانی

زبان تالشی، همانطور که پیشتر در نوشتاری در این وبلاگ شرح آن رفت، از ناب ترین زبان های ایرانی شمال غربی محسوب می شود. قاطبه ی گویش وران این زبان در ناحیه ی موسوم به «تالش» (که در برخی متون تاریخی بدان «طوالش» نیز اطلاق گردیده) ساکنند که گستره ی آن را می توان به غرب و منتهی الیه شمال غربی استان گیلان و متهی الیه جنوب غربی جمهوری آذربایجان محدود دانست.

زبان تالشی به سبب قرارگیری در دسته ی زبان های شمال غربی ایرانی بالطبع قرابت ویژه ای نیز با زبان کردی، که در همان دسته حضور دارد، دارا می باشد. در این میان امّا می توان به ضرس قاطع گفت که هیچ گونه تماس مستقیم خاصّی میان کردها و تالش ها وجود نداشته و قرابت میان این دو زبان ناشی از ریشه ی مشترک شان می باشد.

باری در مقاله ای که به سال 2005 در مجله ی «ایران و قفقازیه» به قلم گارنیک آساطوریان و حبیب بوریجان در باب زبان تالشی و مردم تالش به چاپ رسیده، شاهد ریشه شناسی برخی واژگان تالشی هستیم که جناب آساطوریان پیشنهاد نموده اند. تعجب بر انگیزترین اتیمولوژی که ایشان ابراز می نمایند وام واژه دانستن واژه ی تالشی «پارزون»، به معنی «صافی»، است. آساطوریان، در کمال تعجب، «پارزون» تالشی را وام واژه ای ارمنی می خواند!

عجیب بودن این ادعا از آن روست که اولاً هیج تماس مسقیمی میان تالش ها و ارامنه در طول تاریخ وجود نداشته که طبق آن بتوان بده بستانی این چنین را توجیه نمود. ثانیاً، حال از این موضوع که بگذریم، حتّی اگر تصور کنیم که بله زمانی شاید ارامنه با تالش ها بده بستان فرهنگی داشته اند، امکان وام گیری واژه ی «پارزون» از ارمنی نه تنها بعید بلکه حتّی غیرممکن می نماید چرا که واژه ی «پاروزن» تنها در یکی از گویش های ارمنی وجود داشته و به هیچ وجه واژه ی عمومی ارمنی برای «صافی» نمی باشد و تصور این که چگونه ارامنه ای از یک گویش پراکنده از دست قضا سری به منطقه ی تالش زده و واژه ی «پارزون» را نه تنها به یک ناحیه بلکه به تمامی تالش زبانان ارزانی دارند، محال محض خواهد بود. ثالثاً، و نهایتاً مضحک ترین بخش این موضوع، آن است که واژه ی «پارزون» در اصل  به لحاظ اتیمولوژیک یک واژه ی اصیل ایرانی می باشد که نه تنها در تالشی، بلکه در بسیاری از دیگر زبان های ایرانی شمال غربی من جمله کردی، سمنانی و مازندرانی نیز وجود دارد و از طریق یکی از این زبان ها وارد یکی از لهجه های زبان ارمنی شده و به صورت «پرزون» حفظ شده است.


این اشتباه اتیمولوژیک ریشه از کجا دارد؟

در حقیقت دلیل اصلی که جناب آساطوریان دچار این خبط بزرگ در انتساب واژه ی تالشی «پارزون» به ارمنی می گردد این است که ایشان در جایی دیگر مدعی شده است که واژه ی کردی «پارزون»، به معنی «صافی»، وام واژه ای ارمنی می باشد. البته انتساب این موضوع کم تر از انتساب «پارزون» تالشی به ارمنی مضحک می باشد زیرا حداقل میان کردها و ارامنه همواره ارتباط مستقیم و همنشینی وجود داشته است. امّا از آن جا که جناب آساطوریان آسمان ریسمان بافته بوده اند که بله تنها زمانی ممکن است ریشه ی باستانی «پَرز» در کردی به «پارز» تبدیل شود که از ارمنی استقراض شده باشد، نتیجتاً زمانی که به واژه ی تالشی «پارزون» بر می خورد، که از دست قضا «پرز» را به «پارز» تبدیل نموده، ایشان برای حفظ نظر خویش در مورد استقراضی بودن «پارزون» کردی کار را به جای می کشاند که «پارزون» تالشی را نیز وام واژه ای ارمنی (احیاناً از طریق کردی!) می داند.

حقیقت این است که به جز جناب آساطوریان کس دیگری نمی تواند صورت ایرانی باستانی «پرز» را که در دو زبان دور از هم مانند تالشی و کردی به صورت «پارزون» ذخیره شده را وام واژه ای از یک گویش پراکنده ی ارمنی بداند. واژه ی مزبور در کردی شمالی (کورمانجی) و در تالشی، یعنی «پارزون»، بدون شک صورت نوین ریشه ی اصیل ایرانی باستانی «پرز» بوده و برخلاف اذعان آساطوریان در وجه اشتقاق صورت کردی، این واژه به کردی کورمانجی محدود نشده بلکه در کردی مرکزی، یا همان سورانی، نیز وجود دارد: «پارزونگ».

فهرست واژه های هم ریشه، در معنی «صافی»، در میان زبان های نوین ایرانی شمال غربی از ریشه ی ایرانی باستان «پرز» (صاف کردن، پالودن) را ذیلاً مشاهده می فرمایید:

تالشی: پارزون

کردی کورمانجی: پارزون

کردی سورانی: پارزونگ

سمنانی: پرزو(ن)

مازندرانی: پرزو 





نوع مطلب : اتیمولوژی (ریشه شناسی)، زبان های ایرانی، 
برچسب ها : پارزون در زبان تالشی، اتیمولوژی تالشی، ریشه شناسی، Talysh etymology، Garnik Asatrian and Talysh، Garni Asatrian and Kurdish، Armenian and Talysh languages،
لینک های مرتبط :

       نظرات
جمعه 8 شهریور 1392
خاموش نوربخش
سه شنبه 6 تیر 1396 04:31 ق.ظ
Because the admin of this site is working, no doubt very quickly it will
be famous, due to its feature contents.
پنجشنبه 28 اردیبهشت 1396 02:12 ق.ظ
Hurrah! At last I got a website from where I can truly take helpful
information regarding my study and knowledge.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 01:32 ق.ظ
It is the best time to make some plans for the longer term and
it's time to be happy. I've read this publish and if I may just I wish to recommend you some interesting things
or advice. Maybe you could write subsequent articles referring to this article.
I desire to learn even more things approximately it!
دوشنبه 25 خرداد 1394 01:05 ق.ظ
با درود.در گلیکی یا تبری و ماندرانی ما به صافی،پِرزُ می گوییم و به الک پَرجِن که در فارسی قدیم پرویزن بوده است.
سه شنبه 12 شهریور 1392 08:08 ب.ظ
سلام
سپاس به خاطر توضیحات مفیدتون
خاموش نوربخش :سلام؛ همواره برقرار باشین و پاینده.
شنبه 9 شهریور 1392 02:16 ب.ظ
با سلام

در زبان کردی کرمانجی در خراسان نیز این واژه وجود دارد و " پارزن Pazin " نامیده می شود که به ویژه در صاف کردن شیر تازه دوشیده شده گوسفندان بکار می رود

با سپاس

خاموش نوربخشبا سلام؛ سپاس از حضور و توضیحات مفیدتون.
همواره پایدار باشید.
شنبه 9 شهریور 1392 01:03 ب.ظ
بسم الله الرحمن الرحیم
سلام
به دران خوش آمدید.
از دقت نظر شما در خصوص واژگان اصیل زبان‌ها متشكرم. بنده چیزی در خصوص زبان‌شناسی و موضوعات مرتبط نمی‌دانم ولیكن در زبان تالشی به گویش شاندرمن «صافی» فارسی را «پرزن» با فتح پ و با سكون ر، ز، ن تلفظ می‌كنند. این واژه در جامعه دامداری رواج زیادی دارد؛ زیرا وقتی شیر گوسفندان و گاوان دوشیده می‌شود لزومان بایستی از صافی بگذرد. در گذشته آدم‌هایی در شاندرمن بودند كه چوتاش (=فارسی چوب‌تراش» نام داشتند و یكی از صنایع دستی آنان «شته پرزن» =(صافی شیر) بود. تاكنون بنده این تلفظ را از تالشان شاندرمنی شنیده‌ام. همانگونه كه اشاره كردید بسیار بعید است این واژه وارداتی باشد زیرا شغل‌ها همواره سبب پدید آمدن واژه‌ها می‌شدند و می‌شوند. دامداری از مشاغلی است كه از بدو تاریخ تاكنون با بشر همراه بوده و تالشان نیز از این قاعده مستثنی نیستند. در نتیجه نیاز به آلت و وسیله‌ای به نام صافی در این حرفه ناگزیر می‌نمود و نتیجتاً استعمال وسیله‌ای بدون اسم هم جایگاه ندارد. عكس این ایده ممكن است صادق باشد یعنی حتی ممكن است با توجه به توضیحاتی كه جنابعالی آورده‌اید چه بسا واژه پرزن یا پارزون از تالشی وارد ارمنی شده باشد. به هر حال از دقت نظر شما سپاسگزاری می‌شود.
خاموش نوربخش :با سلام؛ ممنون از حضور و توضیحات ارزشمندتان.
درست است احتمالاً «پارزون» گونه ی شمالی (تالشی شمالی) «پرزن» باشد. به هر حال این واژه از ارمنی وارد تالشی نشده و در عوض واژه ای است اصیل به یادگار مانده از زبان ایرانی باستان.

این واژه تنها در یک گویش ارمنی وجود دارد و به احتمال زیاد یا از طریق پارتی یا از طریق یکی دیگر از زبان های ایرانی شمال غربی (مانند کردی) که در مجاورت مناطق ارمنی نشین گویش می شود، وارد این گویش ارمنی گردیده است.

باردیگر از حسن نظر جناب عالی سپاس گزارم.
شنبه 9 شهریور 1392 01:41 ق.ظ
درود .... بسیار عالی و خوب ...

به سایت بنیاد نیشابور سری بزنید ... جستجو در اینترنت ...
انتشار کتاب های تاریخ ایران و زبان شناسی ..

کتاب : مشترکات زبان ایرانی و ارمنی

کتاب : مشترکات زبان ایرانی و سوئدی ..

انتشارات بنیاد نیشابور ..
و کتابهای دیگر ...

خاموش نوربخش :با سلام؛ ممنون از حسن نظرتان.
ممنون از اطلاع دهی شما، بروی چشم.
همواره پاینده باشید.
جمعه 8 شهریور 1392 11:56 ق.ظ
سلام اره کتابهایش خوبه
خاموش نوربخشخیلی خوبه.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر