تبلیغات
زبان شناس آینده - واژه ی دختر در زبان های کردی و مازندرانی
 
زبان شناس آینده
Scientia Potentia Est
درباره وبلاگ


وبلاگی علمی در باب موضوعات زبانشناختی

A scientific blog concerning linguistic subjects

مدیر وبلاگ : خاموش نوربخش
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

کچ در کردی، کچ در کورمانجی، کیژ در کردی، کیژ به معنی دختر، کیژوله، کنیشک، دختر در اوستایی، دختر در زبان های ایرانی شمال غربی، کیجا، ریشه ی واژه ی کیجا در مازنی

نوشتار حاضر به معادل واژه ی «دختر» در زبان های مازندرانی و کردی می پردازد. واژه ی دختر در زبان مازندرانی کلمه ی تقریباً مشهور «کیجا» می باشد. معادل کردی شمالی (کورمانجی) دختر «کَچ» می باشد و در کردی مرکزی (سورانی) به دختر «کیژ» می گویند. البته در برخی زیرگویش های گویش سورانی، یعنی زیرگویش مکریانی (لهجه ی بوکان و سقز) و زیرگویش اردلانی (سنندجی) به جای «کیژ» از واژه ی «کَنیشک» استفاده می شود. در کردی جنوبی نیز شاهد واژه ی «کنیشک» هستیم، هر چند واژه ی غالب در مفهوم «دختر» در این گویش کردی «دوت» می باشد.ئهمانطور که مشاهده می شود واژه های کردی «کچ» و «کیژ» شباهت بسیاری به «کیجا» در مازندرانی دارند. 

ریشه ی ایرانی باستانی مفهوم «دختر» (معادل مفهوم girl در انگلیسی) واژه ی «کهَ ینهَ» می باشد: kaina-. این واژه در اکثر زبان های شمال غربی ایرانی حفظ گردیده است: تالشی «کینه/کیله»، زازایی «کِنَکهَ»، هورامی «کَناچهَ». واژه ی کردی (مرکزی و جنوبی) «کنیشک» نیز از همین ریشه ی باستانی می باشد: kaina-c-ka. همچنین واژه ی فارسی میانه «کنیزگ» و فارسی نوین «کنیز» به معنی «خدمتکار زن» نیز از همین ریشه مأخوذ است.

امّا واژه های مازنی «کیجا» و کردی (شمالی و مرکزی) «کچ/کیژ»، به اعتقاد نگارنده ی مطلب، حاکی از همین ریشه ی باستانی امّا به صورتی دیگر می باشند: kai-c(-ka). از آن جا که این ریشه ی پیشنهادی باستانی، یعنی «که یچکه»، تنها در مازنی و کردی دیده شده و در دیگر زبان های مرتبط با شمال غربی ایرانی دیده نشده است (مخصوصاً اوستایی «کَئِنه»)، نتیجتاً این واژه می توان نشان گر فصل مشترک دیگری میان زبان های ایرانی شمال غربی باشد: میراث زبان مادی. واژه ی بازسازی شده ی باستانی «که یچکه» به احتمال قرین به یقین صورت مادی باستان معادل مفهوم دختر بوده است و پس از گذشت بیش از دو هزاره به صورت «کچ» و «کیژ» در کردی و «کیجا» در مازنی حفظ گردیده است. «کنیشک»، دیگر واژه ی کردی معادل دختر، مأخوذ از ریشه ی مشابه با اوستایی می باشد.

دسته بندی زبان های ایرانی شمال غربی بر اساس واژه ی معادل دختر در آن ها را می توان ذیلاً مشاهد نمود:


مادی باستان: *که یچکه

کردی (کورمانجی/سورانی): کَچ / کیژ

مازنی: کیجا

 

اوستایی: کَئِنهَ

زازایی: کِنَکهَ

هورامی: کَناچهَ

تالشی: کینه/کیله  





نوع مطلب : اتیمولوژی (ریشه شناسی)، زبان های ایرانی، گویش شناسی، 
برچسب ها : Kija in Mazandarani، Kurdish etymologies kic، kij in Sorani Kurdish، girl in Kurdish، کیجا مازنی، کیژ در کردی، کچ در کردی،
لینک های مرتبط :

       نظرات
جمعه 8 شهریور 1392
خاموش نوربخش
چهارشنبه 28 شهریور 1397 04:44 ب.ظ

Cheers! Lots of postings!

we use it cialis online store cialis 5 mg buy cialis online napol opinioni cialis generico compare prices cialis uk we like it cialis soft gel rezeptfrei cialis apotheke cialis dosage amounts cialis from canada cialis therapie
سه شنبه 27 شهریور 1397 01:36 ب.ظ

Kudos! Very good information.
costo in farmacia cialis when can i take another cialis cialis kaufen wo cialis 20 mg cost cialis sans ordonnance online prescriptions cialis buy name brand cialis on line low cost cialis 20mg cialis kaufen wo cialis online nederland
پنجشنبه 15 شهریور 1397 01:18 ق.ظ

Cheers! I like it!
achat cialis en suisse cialis 30 day trial coupon buy cialis cialis daily dose generic cialis online napol low cost cialis 20mg discount cialis 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis online deutschland cialis super kamagra
سه شنبه 13 شهریور 1397 05:26 ب.ظ

Very good postings, Kudos!
discount canadian pharmacies northwest pharmacies canadian pharmacy viagra aarp recommended canadian online pharmacies canada online pharmacies pharmacy canada best online pharmacies india trust pharmacy canada canadian medications, liraglutide drugstore online
یکشنبه 11 شهریور 1397 11:48 ق.ظ

You actually suggested this well!
buy cialis sample pack buying brand cialis online canadian cialis price cialis per pill cialis 200 dollar savings card tadalafilo cialis et insomni 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis name brand cheap cialis in sconto
سه شنبه 23 مرداد 1397 02:43 ق.ظ

Helpful advice. Many thanks!
sildenafil uk where can i get sildenafil how to buy viagra online safely viagra cheap prices how buy viagra i want to buy viagra viagra with prescription online viagra purchase online uk cheap viagra buy viagra nz
دوشنبه 7 خرداد 1397 01:48 ق.ظ

Thank you! Wonderful stuff.
cialis 5 mg buy online cialis side effects of cialis cialis purchasing bulk cialis we like it safe cheap cialis cialis lilly tadalafi cialis australia org buy cialis sample pack legalidad de comprar cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 03:02 ق.ظ

You suggested it well!
cialis tablets cialis rezeptfrei cialis usa cost cialis patent expiration cialis per paypa look here cialis cheap canada generic cialis tadalafil get cheap cialis purchase once a day cialis order cialis from india
جمعه 7 اردیبهشت 1397 06:22 ب.ظ

Cheers! I like it!
how to purchase cialis on line cialis generika comprar cialis navarr cialis reviews cialis canada on line viagra vs cialis vs levitra only now cialis 20 mg buy cialis sample pack cialis pills price each wow look it cialis mexico
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 02:26 ق.ظ

Nicely put, Cheers.
buy generic viagra usa viagra with a prescription sildenafil and viagra sildenafil to buy buy viagra online overnight delivery where do i buy viagra online buy generic viagra online cheap where to buy herbal viagra online pharmacy levitra where to buy viagra over the counter
جمعه 17 فروردین 1397 06:15 ب.ظ

You've made your position quite effectively..
enter site 20 mg cialis cost cialis diario compra no prescription cialis cheap cialis generisches kanada cialis cost buy generic cialis bulk cialis cialis pas cher paris cialis price thailand cialis herbs
جمعه 3 فروردین 1397 01:58 ب.ظ

Kudos, Very good information.
warnings for cialis cialis cuantos mg hay cialis rezeptfrei sterreich acheter cialis meilleur pri callus prix de cialis click here take cialis cialis 5mg billiger 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis sans ordonnance
یکشنبه 27 اسفند 1396 09:10 ب.ظ

Cheers, I appreciate this!
cialis e hiv cialis generico postepay preis cialis 20mg schweiz warnings for cialis generic cialis pro cialis 100 mg 30 tablet generic cialis 20mg uk cialis online deutschland effetti del cialis cialis generique 5 mg
پنجشنبه 29 تیر 1396 04:46 ب.ظ
بسیار عالی
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 06:55 ق.ظ
Nice post. I learn something totally new and challenging on websites I stumbleupon every day.
It's always helpful to read through articles from other writers and
use something from their websites.
دوشنبه 4 اردیبهشت 1396 01:40 ق.ظ
تشکر از شما.
بله کاملا درست است حتی کیژ کردی هم همان است اینها ریشه در زبان بومیان ایران یعنی هوریان، عیلامیان و سومریان دارند که در کذشته در ارتباط تنگاتگ با ترکان عصر مفرغ بودند. که هوریان همان صاحبان فرهنگ کورا ارس هستند.
دوشنبه 1 آذر 1395 06:32 ب.ظ
امه سمت هم کیجا استفتده وونه هم دتر مثل خال دتر عم دتر جالبه که کلمه دتر خیلی شبیه کلمه داتر به زبان انگلیسیه شاید یتا غرابتی با هم دارن؟
دوشنبه 1 آذر 1395 06:32 ب.ظ
امه سمت هم کیجا استفتده وونه هم دتر مثل خال دتر عم دتر جالبه که کلمه دتر خیلی شبیه کلمه داتر به زبان انگلیسیه شاید یتا غرابتی با هم دارن؟
سه شنبه 9 شهریور 1395 12:59 ق.ظ
زبان شرق مازندران گیلکی هست مردم خود را گیلک میدونن فقط اسم استان مازندران هست
جمعه 28 خرداد 1395 01:56 ق.ظ
در زبان پهلوی رِتَگ یعنی پسر نوجوان به مفهوم امروزی،همان واژه ممکن است در لهجه های گوناگون با اندکی تغییر باقیمانده باشد،چنان که در نظرها گفته شده بود مازندرانی ها آن را ریکا می گویند
پنجشنبه 2 اردیبهشت 1395 11:16 ب.ظ
درود . در باره ی که ینه (kaina) ما در اسپهان(اصفهان) واژه ی ماینه(maine) را داریم که گاه برای سخن نامیدن دختر به کار برده می شود که از دیدگاه زبان شناختی می تواند سودمند باشد. سپاس
پنجشنبه 2 اردیبهشت 1395 11:16 ب.ظ
درود . در باره ی که ینه (kaina) ما در اسپهان(اصفهان) واژه ی ماینه(maine) را داریم که گاه برای سخن نامیدن دختر به کار برده می شود که از دیدگاه زبان شناختی می تواند سودمند باشد. سپاس
پنجشنبه 2 اردیبهشت 1395 11:15 ب.ظ
درود . در باره ی که ینه (kaina) ما در اسپهان(اصفهان) واژه ی ماینه(maine) را داریم که گاه برای سخن نامیدن دختر به کار برده می شود که از دیدگاه زبان شناختی می تواند سودمند باشد. سپاس
جمعه 21 اسفند 1394 02:40 ب.ظ
بان رسمی ایرانی مادی بوده و از انجا که کوردی ریشه ای از ماد است
در کردی به پسر "کور" و به دختر "کچ" میگویند{لهجه سورانی}
زبانهای ایرانی همه متاثر از زبان ماد بوده اند.
سه شنبه 18 فروردین 1394 07:58 ب.ظ
سلام من مازندرانی هستم و میخواستم بگم که به دختر میگن (به زبان مازندرانی)کیجا و به پسرا ریکا و به زنان زنو و به مردهم همون مرد هستش. اما وقتی میخوان حرف بزنن میگن مردی......لطفا همه اینو بخونن........با تشکر
جمعه 24 مرداد 1393 03:01 ب.ظ
سوالی داشتم میتوانید توضیح دهید که چرا واضع لفظ چنین لفظی را مثلا برای ارجاع به دختر و یا زن قرار داده و اینکه این الفاظ متضمن چه چیزی هستند که انها را مناسب یافتند یعنی باید قرابتی بین این لفظ با مورد ارجاعش باشد ان قرابت که این تسمیه را معنادار میکند چیست
خاموش نوربخشسلام دوست عزیز،

دلیل وضع الفاظ کلیدی از این دست برخی از اوقات نامعلوم می باشد (معمولاً به دلیل قدمت بالای واژگان و ارجاع آنان به پیش از تاریخ و عدم وجود متون مکتوب در آن دوران). از این رو تعیین دقیق وجه تسمیه بسیار مشکل می گردد.

در مورد واژه ی خاصّ «دختر» که در این نوشتار بحث شده پاسخی برای ایمیل تان ارسال خواهد شد.
چهارشنبه 7 اسفند 1392 06:42 ب.ظ
لطفا یکی بگه معادل تشکر کردن در گویش کردی خراسان شمالی چیه؟
شنبه 9 شهریور 1392 02:18 ب.ظ
با سلام

در زبان کردی کرمانجی خراسان واژه ی که چک Keçik بیشتر بکار می رود تا واژه که چ Keç

در واقع واژه کچ به هیچ وجه در خراسان بکار نمی رود

با سپاس

خاموش نوربخش :با سلام؛ ممنون از نکته ای که قید فرمودید.
در اصل «که چک» هم مشتق از «که چ» می باشد و پسوند «ـک»، که در کردی بسیار پرکاربرد است، به انتهای این واژه متصل گردیده است.

ممنون از مشارکت تان.
شنبه 9 شهریور 1392 01:43 ب.ظ
سلام دوباره؛

در گویش ترکمنی، وازه "قئیزا" در معنی خواهر و گاهاً دختر بکار می رود.

این کلمه کاملتر از گویش آن در آذربایجانی است. حقیقتاً بن کلمه "قئز" در آذربایجانی، کلمه "قئیز" می باشد که در طول ادوار به "قئز" تغییر کرده است.

و اما کلمه "قئیزا" در ترکمنی متشکل از "قئیز" و "آ(پسوند ربطی)" می باشد.

خاموش نوربخش :مجدداً سلام و سپاس فراوان از توضیحات مفیدتون دوست عزیز.
شنبه 9 شهریور 1392 01:19 ب.ظ
با سلام و تشکر؛

معادل واژه دختر در زبان ترکی، کلمه "قئز" می باشد. این کلمه از ریشه "قئیماق" و بمعنی "بسته و باکره" است.

ممنون
خاموش نوربخشبا سلام؛ ممنون از حضور و توضیحات ارزشمندتان.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30