تبلیغات
زبان شناس آینده - فعل «آموختن» در زبان کردی
 
زبان شناس آینده
Scientia Potentia Est
درباره وبلاگ


وبلاگی علمی در باب موضوعات زبانشناختی

A scientific blog concerning linguistic subjects

مدیر وبلاگ : خاموش نوربخش
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

در کردی دو ریشه ی مجزا برای مفهوم «آموختن» وجود دارد: «هَوُسین» و «هَوُژین». فعل آخری دارای واریانت هایی من جمله «هَوُتن» نیز می باشد. ضمناً در مفهوم «یادگیری» و «یاد گرفتن» نیز شاهد افعال پیش رو می باشیم: «هین بون» (کورمانجی)، «فیر بون» (سورانی و برخی زیرگویش های جنوبی)، «یای گرتن» (کردی جنوبی).

باز می گردیم به دو فعلی که در مفهوم «آموختن» به کار می روند. «هوژین» یا «هوتن» در اصل معادل کردی فعل فارسی «آموختن» می باشد. در «هوژین» ریشه ی مضارع مصدر فعل را ساخته است و قرینه ی فارسی آن را می توان به صورت «آموزیدن» بازسازی نمود. در «هوتن» هم طبق قاعده ی زبان کردی «خ» باستانی پیش از «ت» حذف شده (برخلاف فارسی که این «خ» را اصولاً حفظ می کند) و «م» نیز طبق قاعده ی کردی شمالی و مرکزی، و بعضاً کردی جنوبی، به «و» قلب گردیده است. ریشه مضارع فعل مزبور در کردی «هوژـ» است که در قیاس با معادل فارسی آن یعنی «آموزـ» به خوبی شاهد تمایز «ژ» در ایرانی شمال غربی (کردی) و «ز» در ایرانی جنوب غربی می باشیم. هر دوی آن ها مشتق از صورت باستانی «آمَوچَـ» می باشند:

ایرانی باستان: -āmauča

پارتی (ایرانی شمال غربی): -ām

کردی (ایرانی شمال غربی): -hevoj (با آوانگاری زبان شناختی -havož)

فارسی میانه (ایرانی جنوب غربی): -āmoz

فارسی نوین (ایرانی جنوب غربی): -āmuz

 

امّا فعل دیگر، یعنی «هوسین»، ریشه ی متفاوتی دارد. ریشه ی این فعل برگرفته از ایرانی باستان «آمَوکسـ» می باشد. طبق قاعده زبان ایرانی باستان «ک» پیش از «س» تبدیل به «خ» می شود و «خ» میانی ایرانی باستان نیز علی الاصول در زبان کردی حذف می گردد. نتیجتاً با قلب «م» به «و»، مانند فعل پیشین، در این فعل کردی شاهد ریشه ی مضارع «هوسـ» می باشیم. این صورت ایرانی باستانی، یعنی «آمَوکسـ» در فارسی وجود نداشته و می توان آن را مختصّ به زبان های ایرانی شمال غربی دانست. در میان دیگر زبان های ایرانی شمال غربی، تا آن جا که نگارنده ی مطلب اطلاع دارد، این فعل به جز زبان کردی در پارتی و زازایی نیز وجود دارد:

ایرانی باستان: -āmauks

پارتی: -āmmoxs

کردی: -hevos

زازایی: -mus





نوع مطلب : اتیمولوژی (ریشه شناسی)، زبان شناسی، زبان های ایرانی، 
برچسب ها : آموختن در کردی، معادل آموختن در کردی، هوسین، هوژین، هوژان، هوسان، hevosin،
لینک های مرتبط :

       نظرات
شنبه 9 شهریور 1392
خاموش نوربخش
شنبه 10 تیر 1396 07:57 ق.ظ
We are a group of volunteers and opening a brand new scheme in our community.
Your website offered us with helpful info to work on. You have performed an impressive task
and our entire group will probably be thankful to you.
یکشنبه 4 تیر 1396 10:44 ق.ظ
Whats up very nice web site!! Guy .. Excellent .. Amazing ..
I will bookmark your web site and take the feeds also?
I'm satisfied to search out a lot of helpful information right here in the submit,
we'd like work out more strategies in this regard, thanks for sharing.

. . . . .
پنجشنبه 28 اردیبهشت 1396 09:49 ق.ظ
This text is worth everyone's attention. Where can I find out more?
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 03:45 ق.ظ
Greetings from Idaho! I'm bored to tears at work so I decided to check out your blog on my iphone during lunch break.
I enjoy the information you provide here and can't wait to take a look when I get home.
I'm surprised at how quick your blog loaded on my cell phone ..

I'm not even using WIFI, just 3G .. Anyways, superb site!
شنبه 5 فروردین 1396 01:50 ق.ظ
در ھورامی ھم وجود دارد: مسیەی. آن را ھم اضافە کنید.
شنبه 17 آبان 1393 11:23 ب.ظ
آموختن در زبان لکی : آ گِرتِن
خاموش نوربخشممنون از اطلاع رسانی تان.
دوشنبه 11 شهریور 1392 03:24 ب.ظ
سلام

آموختن در کردی کرمانجی Hêvosînاست نه Hevosîn

لطفا اصلاح نمایید
خاموش نوربخش :سلام؛ ممنون از حضورتون دوست عزیز.
منظور از «کردی کورمانجی»، کلّ گویش هایی است که در شمال مناطق کردنشین (در ترکیه، شمال غرب عراق، سوریه، ارمنستان و استان های آذربایجان غربی، خراسان و گیلان ایران گویش می شه). همونجور که مطلعید این گویش دارای بیشترین تعداد گویش وران می باشه و واریانت های متفاوتی داره.
سعی ما بر اونه تا «واریانت» یا «گونه ی غالب» رو درج کنیم. در میان واریانت های کورمانجی hevosin غالبه.
باز هم ممنون از دقّت و مشارکتتون.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر