تبلیغات
زبان شناس آینده - حافظ و ابن سینا: نمادشناسی بیتی از حافظ
 
زبان شناس آینده
Scientia Potentia Est
درباره وبلاگ


وبلاگی علمی در باب موضوعات زبانشناختی

A scientific blog concerning linguistic subjects

مدیر وبلاگ : خاموش نوربخش
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

مطلب حاضر در اصل ضمیمه ای است بر نوشتاری که دیروز در باب نمادشناسی عناوین کتاب های مشهور ابن سینا، در این وبلاگ درج شد. در مطلب کنونی مختصراً به بیتی از حافظ می پردازیم که در ارتباط با عنوان دو مورد از مشهورترین کتاب های ابن سینا، یعنی شفاء و قانون، سروده شده است.

همانطور که در نوشتار پیشین به تفصیل ذکر شد، ابن سینا ید طولایی در فلسفه داشته و از این جهت مورد توجه عرفا و فلاسفه ی اشراقی پس از خویش قرار گرفته است. یکی از سرشناس ترین زعمای حکمت که نظری به آراء ابن سینا در آثار خویش داشته، حافظ شیرازی می باشد.

هرچند ابن سینا را می توان بیشتر در زمره ی فلاسفه ی مشائی به شمار آورد و اینان معمولاً از زبان مبهم عرفانی و استعاره های اشراقی پرهیز می کنند و معمولاً اگر اندیشه های خویش را آشکار کنند ترجیحاً به وضوح آن را آشکار می سازند لکن به هر صورت عرفای اشراقی و پیروان عرفان عاشقانه، من جمله حافظ، همواره نگاهی عمیق به مباحث منطقی و فلسفی نیز داشته اند و از این رو به نوعی فلسفه ی مشائی را نیز شامل می گردند.

حافظ نیز در یکی از ابیات خویش، تا آن جا که نگارنده ی مطلب اطلاع دارد، به آراء ابن سینا اشاره می نماید:

دی گفت طبیب از سر حسرت چو مرا دید / هیهات که رنج تو ز قانون شفاء رفت

در بیت مزبور که در یکی از کنایه آمیزترین اشعار حافظ قید شده است (دقت شود به بیتی دیگر از این غزل: «احرام چه بندیم، چو آن قبله نه این جاست / در سعی چه کوشیم، چو از مروه صفا رفت») حافظ حال و روز روحانی و معنوی خویش را بسیار ناگوار توصیف کرده و از «طبیبی» سخن به میان می آورد که دیروز وی را معاینه کرده است. مشخص نیست که این «طبیب» مقصود «ابن سینا»ست که از گذر قرن ها در قالب آثار خویش به سراغ حافظ آمده تا بلکه او را در کشمکش فکری وی با محیط اطرافش یاری دهد، یا نه حافظ صرفاً به طبیبی نوعی اشاره نموده است. زیباترین بخش این بیت در مصراع دوم آن نهفته است که این طبیب، چه پزشکی نوعی و چه ابن سینا، حال و روز حافظ را بسیار وخیم تشخیص داده و صراحتاً اعلام می دارد که مرضی که حافظ از آن رنج می برد چنان بغرنج است که درمان آن از حیطه ی «قانونِ شفاء» خارج گردیده است.

قانون شفاء در این جا اشاره ای است بسیار ظریف و هنرمندانه به دو اثر ماندگار از ابن سینا: قانون و شفاء. امّا این بار حافظ به ادبی ترین صورت ممکنه این دو را ممزوج نموده و در قالب عبارت «قانون شفاء» صحه ای گذارده است بر آمیختگی نمادشناختی عناوین این دو کتاب از ابن سینا.

با این حال این بیت از حافظ نیز کمکی به درک دقیق آراء و عقاید واقعی ابن سینا نمی نماید و نتیجه گیری قطعی در این مورد کماکان در پرده ای از ابهام باقی می ماند. هر چند می توان یک امر را به ضرس قاطع اعلام نمود: آراء ابن سینا هر چه بوده باشد، حافظ نیز در تمامی یا بخشی از آن شریک و هم اندیش بوده است.

 

احرام چه بندیم چو آن قبله نه این جاست / در سعی چه کوشیم چو از مروه صفا رفت

دی گفت طبیب از سر حسرت چو مرا دید / هیهات که رنج تو ز قانون شفاء رفت





نوع مطلب : سمبول شناسی، شعر، 
برچسب ها : حافظ و ابن سینا،
لینک های مرتبط :

       نظرات
جمعه 22 شهریور 1392
خاموش نوربخش
دوشنبه 16 مرداد 1396 09:46 ب.ظ
I enjoy looking through an article that can make men and women think.
Also, thank you for allowing me to comment!
شنبه 17 تیر 1396 06:11 ب.ظ
Wow, incredible blog layout! How long have you been blogging for?
you made blogging look easy. The overall look of your site is wonderful, as well
as the content!
سه شنبه 6 تیر 1396 03:39 ق.ظ
Hello all, here every one is sharing such knowledge, therefore
it's nice to read this website, and I used to go
to see this weblog daily.
جمعه 25 فروردین 1396 10:48 ق.ظ
I like the valuable information you provide in your
articles. I will bookmark your weblog and check again here regularly.
I am quite sure I'll learn many new stuff right here! Good luck for the next!
یکشنبه 20 فروردین 1396 04:46 ق.ظ
What's up, of course this article is really good and I have learned lot of things from it on the topic of blogging.
thanks.
جمعه 18 فروردین 1396 11:11 ب.ظ
I every time used to study piece of writing in news papers
but now as I am a user of net thus from now I am using net for content, thanks to web.
یکشنبه 13 فروردین 1396 01:06 ب.ظ
Hello there, I found your web site by way of Google even as searching for a
comparable topic, your web site came up, it appears to
be like great. I've bookmarked it in my google bookmarks.

Hello there, just became aware of your weblog thru Google, and
located that it is truly informative. I'm gonna be careful for brussels.

I will appreciate if you continue this in future.

A lot of other people can be benefited out of your writing.
Cheers!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر