تبلیغات
زبان شناس آینده - معادل اصیل «سگ» در زبان های ایرانی غربی
 
زبان شناس آینده
Scientia Potentia Est
درباره وبلاگ


وبلاگی علمی در باب موضوعات زبانشناختی

A scientific blog concerning linguistic subjects

مدیر وبلاگ : خاموش نوربخش
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

معادل واژه ی «سگ» در زبان های ایرانی را می توان یکی از وجوه ممیزه ی زبان های ایرانی شمال غربی و جنوب غربی دانست. در دو ریشه ی عمده در زبان های ایرانی نوین غربی برای واژه ی «سگ» وجود دارد که در نوشتار حاضر، در پی درخواست یکی از خوانندگان گرامی، به یکی از این ریشه ها-که از قضا ریشه ی اصلی این واژه در زبان های هندواروپایی نیز می باشد-می پردازیم.

ریشه ی مزبور در زبان اوستایی به صورت «سپَنـ» ثبت شده است. بنا به قانون تحولات آوایی در زبان های ایرانی جنوب غربی (من جمله فارسی و لری) «سپـ» آغازین باستانی باید به «سـ» تغییر یابد، از این رو شاهد صورت «سَگ» در زبان های مزبور هستیم که «ـپـ» از ریشه ی واژه حذف گردیده است. امّا «سپـ» آغازین باستانی در زبان های ایرانی شمال غربی حفظ می گردد و از این رو شاهد صورت های ذیل در معنای «سگ» در زبان های متعلق به این گروه هستیم:

تالشی: اَسپه

سمنانی: اِسپا

مراغی: اسبا

زازایی: سپه (تنها در یک زیرگویش زازایی این واژه حفظ گردیده است)

کردی: سپه ل / سپندی (واژه ی «سه گ» یا «سه (و)» در قاطبه ی گویش های کردی در اصل وام واژه ای است فارسی)

 

با این حال چنان که در معادل اکثر واژگان ایرانی شمال غربی فوق الذکر دیده می شود، «ـنـ» پایانی در این واژگان، برخلاف اوستایی، حفظ نگردیده است. این موضوع از آن جهت می باشد که واژه ی معادل «سگ» در زبان های مزبور نه از ریشه ی اوستایی بلکه به احتمال قرین به یقین از ریشه ی مادی باستان می باشد. معادل مادی باستان واژه ی «سگ» خوشبختانه از جمله معدود واژگانی بوده که مورخین یونانی باستان از این زبان کهن ایرانی ثبت نموده اند و بدین وسیله برای بشر حفظ شده است: «سپَکَه». همانطور که مشاهده می شود «سپکه» در مادی دارای «ـنـ» ریشه ی اوستایی «سپنـ» نمی باشد و از این رو می توان وجود صورت هایی از قبیل «سپه»، «اسبا» و غیره را در زبان های ایرانی نوین توجیه نمود. نتیجتاً «اسبا» در زبان مراغی نیز در اصل امتداد «سپکه» در مادی باستان می باشد. جالب است که صورت مزبور، یعنی «سپکه»، از طریق یکی از زبان های ایرانی (محتملاً زبان سکایی) وارد زبان روسی نیز شده و به صورت «ساباکا» حفظ گردیده است (شواهد باستان شناختی بسیاری از حضور سکاها در مناطق اوراسیا و حتی نواحی شمالی مرکز اروپا من جمله لهستان و شمال آلمان وجود دارد-به استناد دکتر بهرام آجورلو، رجوع شود به مباحث مربوط به سنت «منهیر»های سکایی در اروپا).

با این حال تنها یکی از معادل های «سگ» در زبان های ایرانی نوین می تواند بازتاب دهنده ی معادل اوستایی باشد: «سپندی» در کردی شمالی به معنی «سگ چوپان». هر چند واژه ی اصلی برای «سگ» در کردی شمالی (کورمانجی) همان «سه گ» یا «سه» می باشد که وام واژه ای است فارسی، امّا «سپندی» در معنای «سگ چوپان» نشان دهنده ی صورت اصیل ایرانی شمال غربی این واژه در کردی شمالی می باشد که در کمال تعجب برخلاف دیگر معادل های ایرانی شمال غربی «ـنـ» را در ریشه ی خود حفظ نموده است.

معادل های ایرانی واژه ی «سگ» در قیاس با همریشه های هندواروپایی آن ها را می توان ذیلاً مشاهده نمود:

مادی باستان: spaka

مراغی: esbā

تالشی: espa

زازایی: sipe

 کردی (سورانی): sipell

اوستایی: spana

کردی (کورمانجی): sipindí

 

سانسکریت: svan

آلمانی: Hund

انگلیسی: hound (این واژه به معنی «سگ شکاری» می باشد؛ واژه ی dog در انگلیسی از ریشه ای مجزا می باشد)

لاتین: canis

ایتالیایی: cane

فرانسوی: chien (با تلفظی شبیه به «شیا(ن)»)

ارمنی: shun

یونانی: kyon

ریشه ی بازسازی شده ی هندواروپایی: *kwon-

نکته ی حائز اهمیت در این میان بازسازی  یک ریشه ی دیگر مأخوذ از *kwon- می باشد که توجیه کننده ی حضور «-d» پایانی در معادل های ژرمنی (آلمانی، نروژی، انگلیسی و غیره) واژه ی «سگ» می باشد: *kwontos. از این منظر می توان واژه ی کردی «سپندی» (sipindí) به معنی «سگ چوپان» را نیز مأخوذ از همین ریشه ی هندواروپایی باستان دانست که در آن «-os» پایانی طبق قاعده به «-h» تبدیل گردیده و پسوند ایرانی باستانی «-ka» نیز بدان افزوده شده:*spantaka. ریشه ی بازسازی شده ی مزبور نهایتاً در زبان کردی به صورت «سپندی» (sipindí) در آمده است. 





نوع مطلب : اتیمولوژی (ریشه شناسی)، زبان های ایرانی، 
برچسب ها : سگ در زبان های ایرانی، اتیمولوژی سگ، ریشه واژه سگ، اسبا در زبان مراغی، سپکه، Sabaka etymology in Russian، Dog in Iranian languages،
لینک های مرتبط :

       نظرات
جمعه 29 شهریور 1392
خاموش نوربخش
دوشنبه 7 مرداد 1398 01:40 ق.ظ

This is nicely said! .
canadian online pharmacies legal drugstore online reviews online pharmacies reputable canadian prescriptions online canadian medications, liraglutide online pharmacies mexico canadian pharmaceuticals nafta canadian pharmacies that are legit canadian pharmacies-24h canadian drug store
دوشنبه 3 تیر 1398 05:38 ق.ظ

You expressed this superbly.
american pharmacy cialis cialis tadalafil cialis price thailand cialis 5 mg schweiz cialis for sale south africa cialis australian price generic cialis tadalafil cialis sale online overnight cialis tadalafil wow look it cialis mexico
شنبه 1 تیر 1398 06:15 ق.ظ

Thanks a lot! Numerous write ups!

cialis bula wow cialis 20 tadalafil cialis per paypa online prescriptions cialis are there generic cialis cialis 5 mg buy generic cialis 20mg tablets achat cialis en europe cialis prezzo al pubblico
پنجشنبه 30 خرداد 1398 09:44 ب.ظ

Terrific knowledge. Thank you.
cialis prezzo di mercato acheter du cialis a geneve how do cialis pills work cialis et insomni cialis prezzo in linea basso trusted tabled cialis softabs cialis venta a domicilio cialis soft tabs for sale acheter du cialis a geneve viagra or cialis
پنجشنبه 30 خرداد 1398 02:56 ق.ظ

You actually reported it effectively!
when will generic cialis be available cialis prezzo al pubblico we recommend cialis best buy we like it cialis price cialis for sale south africa we choice cialis pfizer india cialis sale online free generic cialis generic low dose cialis prix de cialis
چهارشنبه 29 خرداد 1398 10:41 ق.ظ

Nicely put. Thanks.
generic cialis at walmart cialis online deutschland cialis generico postepay usa cialis online cialis pas cher paris cialis rezeptfrei sterreich effetti del cialis cialis 5 mg para diabeticos import cialis cialis prices
سه شنبه 28 خرداد 1398 06:18 ب.ظ

Very well expressed of course! .
best generic drugs cialis cialis super kamagra cialis arginine interactio wow look it cialis mexico cialis lowest price cialis super kamagra cialis 10 doctissimo link for you cialis price tadalafil cialis generico milano
شنبه 25 خرداد 1398 11:53 ق.ظ

You have made your point.
tadalafil generic buy brand cialis cheap cialis 5mg billiger we choice cialis pfizer india calis only now cialis 20 mg cialis farmacias guadalajara cialis generika rezeptfrei cialis apotheke generic cialis pro
جمعه 24 خرداد 1398 09:40 ب.ظ

Cheers, Good stuff.
cialis lowest price click here to buy cialis recommended site cialis kanada cialis efficacit tadalafil prix de cialis cialis canada free cialis callus if a woman takes a mans cialis
جمعه 24 خرداد 1398 07:32 ق.ظ

Information clearly considered.!
prices for cialis 50mg cialis soft tabs for sale tarif cialis france buying cialis overnight cialis en mexico precio cialis pills in singapore tadalafil generic cialis rezeptfrei sterreich trusted tabled cialis softabs cialis y deporte
پنجشنبه 23 خرداد 1398 05:13 ب.ظ

You made the point.
cialis canadian drugs cialis generique cialis 100mg suppliers cialis 20 mg best price the best choice cialis woman sublingual cialis online cialis in sconto generic cialis 20mg tablets cialis sans ordonnance brand cialis generic
پنجشنبه 23 خرداد 1398 03:40 ق.ظ

Regards. I appreciate it.
cialis uk cialis side effects cialis 10 doctissimo click here cialis daily uk buy name brand cialis on line cialis kaufen wo achat cialis en itali cialis 200 dollar savings card cilas cialis australian price
چهارشنبه 22 خرداد 1398 07:42 ب.ظ

Thanks for sharing your thoughts on %meta_keyword%. Regards
چهارشنبه 22 خرداد 1398 01:16 ب.ظ

You actually stated it wonderfully.
cialis generic viagra cialis levitra cialis 5mg brand cialis generic cialis canada on line cialis official site import cialis order cialis from india cialis pills price each buy cialis uk no prescription
سه شنبه 21 خرداد 1398 10:13 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it.
cialis cipla best buy cialis free trial cialis manufacturer coupon cialis farmacias guadalajara buying brand cialis online cialis savings card generic cialis at walmart cialis pills price each pastillas cialis y alcoho cialis generic availability
دوشنبه 20 خرداد 1398 05:12 ق.ظ

You revealed that very well!
cialis price thailand cialis patentablauf in deutschland cilas cialis generique dose size of cialis cialis billig tadalafil 20 mg miglior cialis generico weblink price cialis enter site very cheap cialis
شنبه 18 خرداد 1398 11:12 ب.ظ

Nicely put. Many thanks!
cialis pills in singapore cialis australia org generic cialis 20mg tablets price cialis per pill does cialis cause gout cialis rezeptfrei sterreich achat cialis en itali cialis online holland purchasing cialis on the internet only now cialis 20 mg
جمعه 17 خرداد 1398 05:24 ب.ظ

Really a good deal of helpful information.
venta cialis en espaa viagra vs cialis vs levitra cialis online holland generic cialis at the pharmacy enter site 20 mg cialis cost cialis diario compra buy cialis online legal generic cialis 20mg uk we choice free trial of cialis cialis official site
جمعه 6 اردیبهشت 1398 03:17 ق.ظ
弊社スーパーコピーブランド専門店,www.dokei888.comスーパーコピー時計激安通販,超人気高級ロレックススーパーコピー
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 12:05 ب.ظ
スーパーコピー時計は2年無料保証になります。ロレックス、ウブロ、パネライ、ガガミラノスーパーコピー時計等ブランド時計コピー
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 12:03 ب.ظ
高品質ブランドコピー時計激安販売
پنجشنبه 29 فروردین 1398 01:45 ب.ظ
日本一流品質のスーパーコピー時計、ブランド財布コピー、ブランドバッグコピー新作最新入荷! 当社の方針です ウブロ 時計 ビッグバン スーパー コピー
چهارشنبه 21 فروردین 1398 12:04 ب.ظ

Position nicely used..
canadian online pharmacies rated prescription drugs without prior prescription drugstore online india canadian discount pharmacies in canada prescriptions from canada without canadianpharmacyusa24h is it legal legitimate canadian mail order pharmacies canada medication list reputable canadian prescriptions online drugstore online reviews
پنجشنبه 15 فروردین 1398 01:23 ب.ظ
bbbb
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:10 ق.ظ

Thanks a lot! Wonderful stuff!
cialis 5 mg scheda tecnica cialis alternative cialis 5mg cialis 5mg billiger cialis manufacturer coupon comprar cialis navarr viagra vs cialis acquisto online cialis low dose cialis blood pressure only here cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 10:39 ق.ظ

Useful content. Many thanks!
cialis lilly tadalafi cialis 20 mg cut in half we recommend cialis best buy cialis ahumada viagra vs cialis vs levitra cialis para que sirve costo in farmacia cialis cialis 5mg cialis australian price buy cheap cialis in uk
سه شنبه 13 آذر 1397 12:41 ق.ظ

Many thanks, Plenty of material.

brand cialis generic cialis coupons viagra vs cialis we recommend cialis best buy prices on cialis 10 mg sialis cialis generika only now cialis 20 mg cialis patentablauf in deutschland import cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 11:42 ق.ظ

Nicely put. Kudos.
dosagem ideal cialis cialis kaufen precios cialis peru pastillas cialis y alcoho acheter du cialis a geneve cialis generique 5 mg recommended site cialis kanada cilas we use it 50 mg cialis dose cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 11:09 ق.ظ

Amazing a good deal of valuable advice.
cialis dose 30mg cialis uk next day cialis authentique suisse buy cialis uk no prescription cialis professional from usa cialis from canada cialis arginine interactio cialis with 2 days delivery cialis 5 mg scheda tecnica 200 cialis coupon
یکشنبه 11 آذر 1397 12:18 ق.ظ

You actually said that effectively.
cialis en mexico precio cialis for bph venta de cialis canada we recommend cialis info cialis 30 day trial coupon link for you cialis price cialis kaufen wo cialis online napol cialis generique 5 mg cipla cialis online
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30